24/2/2009 - Namazın Niteliği Bahsi -yeniden- YANIT BEKLENİYOR!

23/10/2007 - YADSIYAMAZSINIZ SALÂT VE ZEKÂT SANDIĞINIZ ŞEYLER DEĞİL

YADSIYAMAZSINIZ

SALÂT VE ZEKÂT

SANDIĞINIZ ŞEYLER DEĞİL

(İslam’da Salât’ın Namaz, Zekât’ın da Mal Yardımı Olmadığının İşaretleri)

Kovulmuş Şeytan’dan Allah’a sığınırım!

Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla başlarım.

Özet:

         Hz. Lokman’ın oğluna vasiyetinden hareketle Kur’an’ın salâtı ikame emrinin namaz kılma anlamında düşünülemeyeceği, düşünülmesi durumunun Kur’an ayetlerinin hem bağlamlarından kopmasına hem de kendi içlerinde tutarsızlık ve kopukluklar göstermesine neden olduğu genel çizgileriyle belirtilmiştir. Sırayla şu noktalara değinilmiştir:

-         Hz. Lokman’ın vasiyeti

-         Rükû edenlerle birlikte rükû etmek / cemaatle namaz kılmak

-         Salâtı ikame tabirinin gerçek anlamını ortaya koyan 30/31 ayeti

-         Sallâ fiilinin “yüz çevirme” anlamının karşıtı olarak kullanıldığı 75/31-32 ayetleri

-         İki vakit salâtın ne anlama geldiği

-         Namazın mükerrer sünnet olup olamayacağı bahsi

Ve dipnot olarak sallâ fiilinin sözlük anlamları

Hz. Lokman’ın oğluna vasiyeti:

Yavrum! Salâtı ikame et, iyiliği emret, kötülükten vazgeçirmeye çalış, başına gelenlere sabret! Doğrusu, bunlar, azmedilmeye değer işlerdir. (31:17)

Yukarıya alıntıladığım ayette Hz. Lokman’ın oğluna ilk tavsiyesi, geleneğin biçimlendirdiği Müslüman halkın zihniyetinde, namaz kılmaktır. Ne var ki, sonraki emirlerin salât ile hiçbir ilişkisi yoktur!!! Kanımızca bu sonuç, ayetlerdeki ifadeleri yalnız siyak ve sibaklarından değil kendi içlerinde bile kopuk kopuk anlamlandırmaya çalışmaktan kaynaklanmaktadır. Ayeti kendi içinde bir bütün olarak değerlendirirsek, bu ayette namazdan söz edilmiş olmaması gerektiği az çok usavurma (muhakeme) yetisi olan bir kişinin anlaması gereken bir durumdur. Peki Hz. Lokman’ın oğluna verdiği öğüdün ilk bölümü neyi öğütlemektedir?

Hemen ivedi bir yanıt buluşturmadan gerçeğin ne olduğunu anlayabilme ereğiyle salâtı ikameden söz eden başka ayetleri de okumalıyız:

2/92/41 Sizin yanınızda bulunanı doğrulayıcı olarak indirmiş bulunduğum (Kur'ân)a inanın ve onu ilk inkâr eden, siz olmayın; benim âyetlerimi birkaç paraya satmayın ve benden sakının. 

2/92/42 Bile bile gerçeği bâtılla bulayıp hakkı gizlemeyin. 

2/92/43 Namazı kılın, zekâtı verin, rükû edenlerle (Allâh'ın huzûrunda eğilenlerle) beraber eğilin. 

2/92/44 Siz Kitabı okuduğunuz halde, insanlara iyiliği emredip kendinizi unutuyor musunuz? Aklınızı kullanmıyor musunuz? 

2/92/45 Sabırla, namazla Allah'tan yardım dileyin, şüphesiz bu, (Allah'a) saygı gösterenlerden başkasına ağır gelir. 

2/92/46 O(saygılı insa)nlar, Rablerine kavuşacaklarını (gözetir) ve gerçekten O'na döneceklerini bilirler. 

2/92/47 Ey İsrâil oğulları, size verdiğim ni'meti ve sizi âlemlere üstün kıldığımı hatırlayın. 

2/92/48 Ve öyle bir günden sakının ki, o gün hiç kimse, kimsenin cezâsını çekmez (borcunu ödemez); kimseden şefâat (aracılık, iltimas) da kabul edilmez; kimseden fidye de alınmaz ve onlara hiçbir yardım yapılmaz. 

Yüce Allah, yukarıdaki ayetlerin bağlamında Hz. Lokman’ın oğluna verdiği öğütleri doğrudan anlatımla önümüze koymuyor mu? Evet, hemen hemen koyuyor. Peki… Allah Allah!.. Altını çizdiğim ayetler, arkasından gelen ayetlerle birlikte ele alındığında kopuk bir manzara gözümüzün önüne serilmiyor mu? Oysa böyle olmaması gerekir. Demek ki, bizim ayetleri algılayışımızda bir çarpıklık var. İlgili ayetlerde verilen iletileri alt alta sıralarsak belki bir yerlere ulaşırız:

-                     Önceki Tanrı kitaplarının devamı olan Kur’an’a inanmalı ve Allah’ın ayetlerini hiçbir şey karşılığında satmamalı, yani Tanrı’nın hükümlerini insanlardan gizlememeliyiz.

-                     Yine hakkı bâtılla karıştırma yöntemiyle de Allah’ın ilmini gizlememeliyiz.

-                     Salâtı ikame etmeli, zekâtı ödemeli, rüku edenlerle birlikte rüku etmeliyiz.

-                     İnsanlara iyiliği emrederken kendimiz o iyilikten kaçmamalıyız.

-                     Sabır ve salât ile Allah’a istiane etmeliyiz.

“Salâtı ikame edin!” emrinin “Bile bile gerçeği bâtılla bulayıp hakkı gizlemeyin.” emrinden sonra gelmesi belki bir şeyler çağrıştırabilir. Çünkü altı çizili eylemi yaptığımızda başka birtakım nesne ve kavramları Yüce Allah’a ortak koşmuş, yani müşrik olmuş oluruz. Yoksa 2/43 ayeti bize Müslümanları müşriklerden ayıran ilk farkın namaz olduğunu mu bildirmek istiyor?! Öyleyse namazın bir parçası olan rükû (!) etmemiz, niçin zekât verme emrinden sonra buyruluyor? Bu anlatım biçemi kambur gözükmüyor mu? Dahası rüku eylemi eğer namazın bir parçası ise, özellikle namazdan ayrı olarak anılmasının anlamı ne ola ki? Genel ulemanın bu durumdan çıkardığı anlam, rükû edenlerle birlikte rükû etmenin “cemaatle namaz kılmak, dolayısıyla cemaatle namazın fazileti” olduğu yönündedir. Ne var ki, aklıma takılmadan edemiyor: Neden rükû eylemi cemaatle namazı ifade etsin? Geleneğin literatürüne göre rükû, önceki ümmetlerin bilmediği bir fiildir. Oysa bu ayetler İsrailoğullarına seslenmektedir. Bu emrin ardından İsrail oğullarına rükû fiilinin tarif edilmesi gerekmez miydi? Sonuç, öyle olmamış, değil bu ayetlerde, başka ayetlerde bile rükûnun nasıl yapılacağı ayrıntılanmamıştır. Oysa daha namaza hazırlık (!) olan abdest konusunda açıklama işlemi gerektiğince yapılmıştı.

Öte yandan yukarıdaki ayetlerde zekât amelinin hangi kavramla ilişkisi olduğu görülememektedir[1]. Oysa “salâtı ikame” eylemi, 2/41, 42, 44, 45, 46 ayetleriyle güçlü ve derin bir bağ taşımaktadır. Görünürde böyle olmasa bile kanımca mühürlenmemiş (gelenek ve atalar dini ile algılaması körelmemiş, anormal durumları normal durumlar gibi kabullenmeye başlamamış) kalpler tarafından bu bağ kolayca sezilebilir.

30/28: Size öz benliklerinizden bir örnek verdi: Ellerinizin altında bulunanlarda, size verdiğimiz rızıklarda, sizinle aynı haklara sahip, birbirinizden çekindiğiniz gibi kendilerinden çekineceğiniz ortaklarınız var mı? İşte biz, aklını işletecek bir topluluk için ayetleri böyle açık açık sıralıyoruz.

30/29: Zulme sapanlarsa ilimsiz bir biçimde keyiflerine uymuşlardır. Allah'ın saptırdığına kim yol gösterecek? Böylelerinin yardımcıları yoktur.

30/30: O halde sen yüzünü, bir hanîf olarak dine, Allah'ın insanları üzerinde yarattığı fıtrata çevir. Allah'ın yaratışında değiştirme olamaz. Doğru ve eskimez din işte budur. Fakat insanların çokları bilmiyorlar.

30/31: O'na yönelmiş kişiler olarak O'ndan sakının! Namazı/duayı yerine getirin ve sakın şirke sapanlardan olmayın;

Müniybiyne ileyhi vettekûhü ve ekıymûssalâte ve lâ tekûnû minelmüşrikiyn.

30/32: Onlardan ki, dinlerini parçalayıp hizipler/fırkalar haline geldiler. Her hizip kendi elindekiyle sevinip övünür.

30/33: İnsanlara bir zorluk dokunduğunda, Rablerine yönelerek O'na yakarırlar. Sonra onlara bir rahmet tattırınca bakarsın ki, içlerinden bir grup Rablerine ortak koşuyor.

30/34: Kendilerine verdiklerimize karşı nankörlük etsinler diye. Haydi, yararlanın/zevklenin! Yakında bileceksiniz...

30/35: Yoksa onlara kesin bir kanıt mı indirdik de onlara Allah'a ortak koşmalarını söylüyor!

Bu da ne oluyor?! Bu ayetlerin arasında, böyle bir bağlamda namaz kılmanın işi ne ola ki?!  Acaba Yüce Allah gerçekten müşrik olmamamız için namaz kılmamızı mı buyuruyor? Öyleyse hadis kültüründe Mekke müşriklerinin namaz kılması onları niçin müşriklikten kurtaramıyor? Kırmızılaştırdığım yerdeki “ve” bağlacı birçok ayette “yani” anlamına gelmektedir. Sözün özü Yüce Allah, bu ayette bir tanım veriyor. Neyin tanımı? Salâtı ikamenin tanımını: Dinde birliği koruyup şirke sapanlardan olmamak. Dikkat ederseniz, 2/45’te sabra salâttan önce sarılmalıyız; çünkü bir şeylere sabretmeden “tek olan Allah’a bağlılığı ayakta tutmak” olanaksızdır. Kur’an’da “salâtı ikame” tabirinin hemen her zaman “şirk” bağlamında anılmasının “Dinde birliği koruyup şirke sapanlardan olmamak” anlamından kaynaklandığı kanısındayım. Dolayısıyla vahdet kavramının peşinden gidilmelidir. Nitekim sallâ fiilinin “arkasından gitmek” anlamı[2] da vardır ve bu anlamın Kur’an’da kullanıldığı geleneğin ulemasınca görülmemiş olsa bile aşağıdaki ayetlerde görülebilir; çünkü  “yüz çevirme” anlamının karşısına konmuştur:

İşte o, (Peygamberin getirdiğini) doğru kabul etmemiş, namaz da kılmamıştı (lâ sallâ). Aksine yalan saymış ve yüz çevirmişti. (75/31-32)

Ayrıca 19/59’da “yitirilen salât”ın bu anlamdaki salât olduğu anlaşılabilir. Yani, kişiler genel anlamda Allah’ın vahyini izlemeyi bırakıp kendi nefislerinin uydurduğu kurallara uymaya başladıkları için salâtı yitirmişlerdir. “Namazı yitirmek” deyimi ise dilbilgisi bakımından bir tuhaflıktan başka bir şey olamaz!

Böyle bir durumda, abdest alınması gereken salâtın (ki bu tür bir salâttan söz edilen ayetlerde ve bağlamlarında şirk konusuna değinilmemiştir ve belirlenen iki zaman söz konusudur: Fecr ve İ’şâ’) namaz olmadığı, bir “birlik durumuna geçme, toplanma” kavramıyla ilişkili olduğu sezilebilir. Peki, müminler niçin toplanır? Elbette Elçi’nin diyeceklerini dinlemek ve dersler çıkarmak için toplanırlar. Öyleyse abdest alınarak yerine getirilen salât eylemi bir “söylev”dir. Nitekim, salât kelimesinin anlamlarından biri de “yapılan konuşma”dır.

İşin özünde, Kur’an-ı Kerim’in hiçbir ayette beş vakit bir namaza vurgu yapmamış olması ve Müslüman geleneğinde ise beş vakit namazın yaygınlık taşıması, geleneğin nakline göre Elçi’den önce kılınan namazın beş vakit olmadığı ve Son Elçi’nin Kur’an’a karşın hiçbir inanana 5 vakit namazı dayatamayacağı düşünüldüğünde bu durumlar bizi namazın İslam’a bir bütün şeklinde sokulmuş olabileceği düşüncesine itmiştir. O nedenle namazın mütevatir ve tekrarlanan sünnet olarak günümüze geldiği şeklindeki savunma bizim açımızdan önem taşımamaktadır. Zira namaz, Arap yönetiminden kesin bir destek bulduğu bir ortamda (ki Muaviye ve ardıllarının İslam’ı siyasetten kovma anlayışlarını topluma dayattıklarını çok iyi biliyoruz) bütün kültleriyle İslam’a sokulduktan sonra mütevatir ve tekrarlana gelen bir eylem durumuna geçmiş de olabilir.

Hamd, Âlemlerin Rabbi olan Allah’adır!

23/10/2007 - Alıntı: "DİNÎ ALAN" TARTIŞILAMAZ MIDIR? İhsan Eliaçık

Üstbilgi:

Renklendirme ve kimi yazım düzeltmeleri ile açıklama  kısmı bana aittir.

http://www.yarindergisi.com/index.php?option=com_content&task=view&id=92&Itemid=102&ed=1 :

"DİNÎ ALAN" TARTIŞILAMAZ MIDIR?

Yazar: İhsan Eliaçık   

Bir şeyi etkisiz kılmanın en kestirme yolu, onu gündem yapmamaktır. Gündem yapmamak ise tartışma dışı bırakmak, tartışmamak, tartıştırmamak, tartışılamaz hale getirmek demektir. Söz konusu bu şey “din” olunca konu daha bir önem kazanıyor.

Din tartışılamayınca bizim gibi toplumlarda aslında “hayata dair” tartışma yapılamıyor ve konuşulamıyor demektir. Doğumdan ölüme, evlilikten gündelik hayatta kullandığımız deyimlere kadar “dokumuza sinmiş” bir olguyu görmezden gelerek, yok sayarak, ondan kaçarak bir yere varamazsınız. Bu nedenle bizim gibi toplumlarda “dini alan” tartışma yapılabilir hale gelirse, diğer alanların da önü açılır. Burada bir hoşgörü ve müsamaha görülürse diğer alanlar kolayca özgürleşir. Burada bir yenilik ve canlanma olursa, diğer alanlar şaha kalkar.

Fakat mevzu “din” olunca iş başka bir hal alıyor.

Bakın nasıl…

"Dini alanı" konuşulamaz ve tartışılamaz kılan birçok mani bulunuyor. Bunların başlıcalarını şöyle sıralayabiliriz.

1- Kutsallık perdesi: Bir şeyi konuşturmamanın ve tartıştırmamanın en kestirme yolu onu kutsallaştırmaktır. Kutsallık perdesine bürününce artık o şeyi tartışmanız mümkün değildir. Çünkü söyleyeceğiniz her söz “kutsalın büyüsünü bozma” anlamına gelir.  Dinlerin oturduğu zemin bunun için en elverişli zeminlerdir. Bu konuda onca zıtlık ve karşıtlık görüntüsüne rağmen laikler ve dini çevreler aynı mantıkta birleşmekteler. Birisi kutsalın hayata, hele de devlete “karıştırılacağı” endişesiyle, diğeri de kutsallığın safiyetini bozacağı ve beşerileşeceği endişesiyle dini alanı konuşulamaz ve tartışılamaz görmektedir. Her iki halde de “kutsallık perdesine” bürünen din konuşulamaz olmaktadır. Her iki halde de din, yerdeki gerçek hayatla ilgisi olmayan yukarılarda bir yerlerdeki “kutsal alana” hapsedilmektedir. İman eden inancından dolayı, iman etmeyen de inancı olmadığından dolayı “dini alanı” tartışma dışı görmektedir. Bu nedenle de birine göre “kutsal din duygularının”, diğerine göre de “yüce ilahi değerlerin” her tür tartışmanın dışında bırakılması gerekir. Sonuç: Dini tartışmalardan uzak durulmalıdır…

2- Reform endişesi: Daha çok dini çevrelerde görülen bu endişeye göre, “yüce dinimiz” içerden ve dışardan yoğun saldırılara maruz kalmakta ve değiştirilmek istenmektedir. Bunun için “dinde reform” talepleri giderek artmakta ve Allah’ın dini “beşer eli değerek” bozulmak istenmektedir. Dış mihraklar dinin tartışılabilir olmasını sağlamak için işe buradan başlamak istemekte ve alttan alta bütün dini değerleri, kuralları ve argümanları tartışma konusu yapmak istemektedirler. Bunun önüne geçmek için “dini alan” titizlikte tartışma dışında tutulmalı ve saf mü’minlerin kafasını karıştıracak her tür tartışmadan kaçınılmalıdır. Başta felsefe olmak üzere “bid’at ehli” kişi, kitap ve fikirlere dikkat edilmelidir. Sonuç: Dini tartışmalardan uzak durulmalıdır…

3- Terk etme/unutma: Bazılarına göre de, din dediğiniz, artık insanlık tarihinde çok gerilerde kalmış bir “fenomen”dir. İnsanlığın sorunları eski çağlarda din kurallarına göre çözülüyordu. Tanrı’nın emirlerini getirdiğine inanılan peygamberler, bugünkü “bilim”in fonksiyonunu ifa ediyorlardı. Ama artık insanlığın geldiği noktada artık bu misyon tamamen bilim tarafından devralındığından dinlerin bir gereği kalmamıştır. Artık dinler eski çağlardan kalma bir “inanç tortusu” olarak insanlıkta var olabilirler[W1] . Bugünün insanı için bir anlam ifade etmemektedirler. Bu nedenle de “dini alanı” tartışma konusu yapmamak gerekir. İnsanlığın çocukluk dönemlerinden kalma ilkel inanç tortuları olarak zamanla yok olup gideceği için tartışmak bile zaman kaybıdır. Kendi haline bırakmak dışında bir önemi kalmamıştır.

Bu noktada laik kesimlerle kimi dindar çevrelerin yine ilginç bir şekilde birleştiğini görüyoruz. Kimilerine göre de din, artık bizi bir yere getirmeyeceği hatta yükselmemize engel olacağı için terk edilmeli; en azından en asgari düzeye çekilmelidir. Hatta “o gömleğin” çıkarılması daha iyidir. Sonuç: Dini tartışmalardan uzak durulmalıdır…

Gerek kutsallık perdesine büründürülmesinden, gerek reform endişesinden, gerekse terk etme/kaçma/unutma çabalarından dolayı şu an Türkiye’de “dini alanın” üzerine ölü toprağı serpilmiş durumdadır.

İslam’da dini düşüncenin yeniden inşası” çabaları bu yüzden donmuş vaziyettedir. Söz konusu bu “ölü toprağını” ve “donmayı” kırıp aşmak isteyen benim gibilere, bu yüzden olmalı ki üç tür tepki geliyor.

Birinci gurup diyor ki: “Kutsalla oynuyorsun”

İkinci gurup diyor ki: “Dinde reforma kapı aralıyorsun; alet oluyorsun, hatta bizzat sen bunun peşindesin.”

Üçüncü gurup da diyor ki: “Boşuna uğraşıyorsun, sen hala orada mısın?”

Birinci guruptakilere ben de diyorum ki:

İslam’da sizin anladığınız anlamda “kutsallık” diye bir şey yoktur. Bu, daha çok dünyayı kutsal-kutsal olmayan, dini-seküler diye iki ayırarak anlayan ve Hristiyan ikliminde yeşeren batı kafasının din anlayışıdır.

Oysa dünya pis ve adi bir yer değildir. Dünyanın kelime anlamı “yakın olan yer” demektir. Ahirette “sonra olan” manasına gelir. Biri pis ve adi, diğeri temiz ve yüce manasına gelmez. Biri kutsal diğeri kutsal olmayan diye bir şey yoktur. Her ikisi de Allah’ın yaratma eylemi sonucu ortaya çıkan veya çıkacak olan birer “tecelli” yani güç ve görkemin tezahürüdür. Çünkü Allah yerlerin ve göklerin nurudur. Allah’ın nurunun yansıdığı yer nasıl pis ve adi olabilir?

Dünyanın “fani” olması onun kutsal dışı olduğu anlamına gelmez. “Sürekli yeniden yaratılışın” bir evresi olduğu anlamına gelir. Allah, insanoğlunun algı ve kavrayış idrakinin dört boyutuna birden hitab ederek ilk (el-evvel), son (el-ahir), görünen (ez-zahir) ve görünmeyen (el-batın) olduğunu söylemiştir. Bunlardan birisi kutsal, diğeri kutsal olmayan diye bir şey yoktur. Her dört boyutta yaratma eyleminin tezahürleri olup gerçeğin ta kendisi (el-haqq) dır. Biri gerçek diğeri hayal diye de bir şey yoktur. Bir havai fişekten çıkan parıltılar gibi, parıldadığı “an” da, söndüğü “an” da gerçekliğin bir boyutunu ifade eder. Eskiden olan da, yeni olan da, parıltı da, karaltı da gerçekliğin ta kendisidirler. Bunlar parçalanamaz bir bütündür (es-samed). Şimdi, bu bütünlüğü parçalayıp neresine kutsal neresine profan diyeceğiz.

Yine bir Hristiyan kültürü olan Hz. Âdem’in yukarılardaki “kutsal cennetten” , aşağılardaki profan dünyaya “sürgün” edilmesi diye de bir şey yoktur. Âdem yani insan türü, dört boyutun görünen (ez-zahir) anında; dünyadaki bir bahçede yaratılmış ve oradan yeryüzüne dağılmışlardır. İnsanoğlunun çektiği acı bir sürgün cezası değil; oluş ve varoluş sancısıdır. Onun için her insan doğumu sancılıdır. Bu nedenle de insanı doğuran kadının rahmi için “O bir oluş sancısı (eza) dır” denilmiş; pislik, hastalık, uğursuzluk değil…
Allah’ın “Kuddüs” olarak anılması “kutsal” manasına gelmemektedir. Kutsal, Türkçe’de “Kut’a” (Tanrı’ya) ait olan, O’ndan bir parça taşıyan manasında olup bunun için kutsal deniliyor. Bu din anlayışında yukarısı, nur, ışık ve mana âlemi, aşağısı karanlık, zulmet ve madde âlemi olarak görüldüğü için, yukarıdan gelen her şey kutsal, aşağıda alan her şey de kutsal dışı olmuş oluyor. Kutsal, aşağılık madde âleminde nereye dokunursa orası kutsanmış oluyor. Bunun için İsa kutsaldır, Meryem kutsaldır, çalı kutsaldır çünkü kutsal olan bunlara dokunmuştur.

Kuddüs “Temiz ve pak olan” demektir.

Peki, bunun zıddı kirli ve pis olan nedir?

Allah’ın kendine farz kıldığı “rahmet” yani bütün sevgi, merhamet ve iyilik dışı amellerdir. Çirkin ve kötü fiillerdir. Yoksa Allah temiz, yarattığı dünya pis veya ahiret temiz, dünya pis diye bir ayrım ve parçalanma asla söz konusu olamaz.

Mübarek de, kutsal demek olmayıp, “kalıcı olan” manasındadır. Bu durumda mübarek beldeler demek, “yankısı çağlar boyu süren, kalıcı, sürekli yerler” demektir. Yoksa Tanrı’nın (Kut’un) dokunduğu/indiği ve bu nedenle de kutsal olan yerler demek değildir.

Baktığımızda, Kur’an tartışma sahneleri ile doludur. Muhataplar, Allah’ın varlığı, birliği ve bölünmez bütünlüğüne tartışmanın içine çekilmek suretiyle ikna edilmeye çalışılır. Demek ki “Bir şeyin doğruluğunu görmek ve kabul edip benimsemek için önce onu tartışabilmek gerekir.”

Çünkü Türkçe’de tartışmak, “tartmak” kökünden gelir ve bir şeyin iyi mi kötü mü, doğru mu yanlış mı olduğunu tartmak, ölçmek, teraziye vurmak, böylece de idrak etmek, algılayabilmek demektir. Bu nedenle bir şeyi önce tartacaksın, sonra kararını vereceksin.

Önce bakıp araştıracaksın (nazar), ölçüp biçeceksin (mukayese), karşı karşıya getireceksin (müsademe), düşüneceksin (teemmül, taakkul, tefehhüm)… İnsan için ilk farz bunlardır. Sonra iman gelir. Kur’an, Hristiyanlık gibi “Önce iman et, sonra düşünürsün” demez. Tam tersi “Önce düşün, sonra iman et” der…

Müsademe-i efkar (fikirleri karşılaştırma, ölçme tartma, tartışma) olmadan barika-i hakikat (gerçeğin ne olduğu, gerçeğin aydınlığı) nasıl ortaya çıkar?

Şu halde İslam’da kutsallık perdesi diye bir şey söz konusu olmadığı için, tartışılamaz da hiçbir şey yoktur. Hem bir şeyi tartışmak, o şeyi inkâr etmeye veya inkârına zemin hazırlamaya giriş demek değildir.

“Bir şeyi inkâr etmek için önce onu tartışılır kılmak gerekir” argümanı, kutsallık perdesine bürünmüş ve gücünü sırf bu kutsallıktan alanların sözüdür. Özünde “kutsalı kullanan tiranlık” hevesi yatar. Burada akıl, mantık ve tartışma kutsalın büyüsünü bozacağı için çok tehlikeli şeylerdir. Bu nedenle “akıllara her bir şeyi sordurtan” Kur’an tehlikeli bir kitap olmak icab eder. Gel gör ki, şu an, tam tersine çevrilmiş, “kutsal kitap” haline getirilerek aklı, mantığı ve tartışmayı bastırmanın, boğmanın aracı haline getirilmiş durumda…

İkinci guruptakilere de diyorum ki:

Dinde reform endişesi Kur’an var olduğu için vardır. Kur’an gelince eski dünya dinleri dinde reform endişesine kapılmışlar ve dinlerinin değiştirileceği vehmiyle kutsallık perdesine bürünerek kendilerini tartışma dışı bırakmak istemişlerdir. Çünkü İslam’ın en büyük özelliği bizzat kendisinin zaten dinde reform olmasıdır. Şimdi ise durum tam tersine dönerek, dinimizin değiştirileceği vehmiyle Kur’an kutsallık perdesine bürünüyor ve kendisini tartışma dışı bırakmak istiyor, öyle mi? Akıl, mantık ve felsefeye karşı Kur’an metinlerini kutsallaştırarak tartıştırmamak ve böylece savunmak, tam da eski dünya dinlerinin Kur’an’a karşı kullandığı bir yöntem değil miydi?

Hâlbuki Kur’an’ın yöntemi bu değildir. Kur’an’ın yöntemi meydan okumaktır: Haydi, bunun benzerini getirin, hodri meydan! Yani: Gücünüz varsa karşıma çıkın. Buradaki sözlere benzer sözlerle tartışın. Belden aşağıya vurmalarla, kendini kutsallaştırıp tartışılmaz kılmalarla değil; aklın, mantığın ve sözün gücünü kullanarak ikna edin ki asla edemeyeceksiniz…

Şimdi, böylesi bir kitap karşısında reform endişesine kapılanlar haklı olabilirler. Fakat Müslümanlara ne oluyor? Dinimize güvenmiyor muyuz? Hurafe çöplüğü üzerine mi kurulmuş ki bir akıl ve felsefe üfürüğü ile savrulup çökecek? Kim, ne ile nasıl reforma uğratacakmış? Akıl ve vicdan üzerine kurulu bir dini kim yıkabilir? Yok dininizi hurafe çöplüğü üzerine kurmuşsanız eğer, yıkılan veya reforma uğrayan din değil; dindeki hurafeler olmak icab eder.

Hem dinde reform dinin sahibinin işidir. Yani Allah’ın ve peygamberin yapacağı bir iştir. Allah dinini ve şeriatını yenilemeyi murad ederse, yeni bir peygamber göndererek, yerine yenisini getirerek, eskiyi “nesh” ederek yapar bunu. Şu anda böyle bir şey olmadığına göre, bize düşen son peygamberin getirdiğini hurafelerden arındırmak; aslını, özünü ve esasını görebilmek için yaklaşım biçimimizde, baktığımız yerde, kafamızda, zihniyetimizde reform yapmaktır. İşte buna “dinde reform” değil; “din anlayışlarında reform” diyoruz. Ve bunun kaçınılmaz olduğunu söylüyoruz.

Dahası, buna İkbal’in tabiri ile “İslam’da dini düşüncenin yeniden inşası” süreci diyoruz ve bunun için de “dini alanı” tartışmaya açmanın zaruri olduğunu söylüyoruz. “Dış mihraklar da bunu istiyor” diyerek buna karşı çıkanlar, kendilerine ve dinlerine güvenmeyenlerdir. Hatta dış mihraklar söylemi sayesinde içerideki statükolarını sürdürmek isteyenler olduğu da söylenebilir. Çünkü bu tartışma ve yeniden inşa sürecinin sonunda ihtimaldir ki bazı köhnemiş zihniyetler bir daha bu topraklarda yeşerme fırsatı bulamayacaktır…

Şurası unutulmamalı ki İslam dünyasının şu an elinde bulunan kimi dini metinlerle insanlığın karşısına çıkamayız. Bir süzme, eleme, işin özünü ve esasını bulup ortaya çıkarma faaliyeti lazımdır. Geçen 14 asır bu özü ve esası ciddi bir şekilde eskitmiş, bulanıklaştırmış ve yıpratmış bulunuyor. Bir tazelik ve canlılık lazım... İşte bunu yakalamak için de “dini alanı” konuşmak ve tartışmak zorundayız…

Üçüncü guruptakilere de diyorum ki:

İslam sönmüş bir yıldız değildir. Esasında İslam dinlerden bir din de değildir. İnsanlık vicdanının sesi (basairu li’nas) olan, içinde insanlığın şerefi ve haysiyeti (ez-zikr) olan bir kitap insanlık var oldukça var olmaya devam edecektir. Akla ve vicdana dayanan, insanlığın temel değerlerini (hablun minennas) savunan ve sürekli bunları hatırlatan bir dine olan ihtiyaç insanlıkta hiçbir zaman bitecek değildir.

Bu nedenle İslam’ı eski dünya dinlerinden bir din yerine koyup, konuşulmaya ve tartışılmaya değmez görmekle korkunç bir cehalet örneği sergiliyorsunuz. Bu konuda yanıldığınızı da her geçen gün görüyorsunuz ve göreceksiniz.

“Kutsal din duyguları” diyerek, güya saygı gösteriyormuş gibi yapıp İslam’ı tartışma dışı bırakmak yani tarih, hayat ve tabiat ile ilişiğini kesmek ona yapılmış en büyük saygısızlıktır. Hâlbuki tam tersi İslam’ın tarih, hayat ve tabiat ile tefsirinin yapılması ve akıp geldiği esas mecraın bu olduğunun gösterilmesi gerekiyor ki bu dinin sadece bir duygu değil; duygu ile başlayan bir iş olduğu görülsün.

Zira din yani İslam “bir vicdan işi” değil; “vicdan ile başlayan bir iş”tir. Bir duygulanış ile harekete geçer; tarihin, hayatın ve tabiatın tam orta yerinde iyilik, güzellik, doğruluk, dürüstlük, kardeşlik, adalet, vefa, sevgi ve merhamet, sözün namusu, zulme isyan ve ezilenlerin sesi soluğu olarak ete kemiğe bürünür. Çünkü bu din diriler içindir; ölüler için değil. Bunun ne olduğunun, nasıl gerçekleşeceğinin ve diğerlerinden farkının ne olduğunun anlaşılması için de tartışılması, konuşulması gerekir. Aksi halde bir duygu hapishanesine hapsedilmiş olur.

Zira duygu insanı dışarıya çeken şeydir. Düşünce ise dışarıya bildirmedir. Duygu, meramını ifade için düşüncenin araçlarına başvurur. Serazat duygular insanın iç âleminde dalgalanabilir ama meydana çıkmak için düşüncenin araçlarına; söze, akla ve mantığa bürünmek durumundadır. Aksi halde tarih, hayat ve tabiat onu dışına atar. İşte bunun için bir din kalıcı, yaygın ve sürdürülebilir olmak istiyorsa açıklama ve tekliflerinde makul olmak zorundadır.

Dini yükselmelerine engel görenlerin dinî tartışmalardan rahatsız olmaları ise başka bir garabet örneği... Onlara göre “dini alan” artık bir nostaljidir. O gömlek çoktan çıkarıldığı için hakkında konuşmak ve tartışmak da manasızdır. Bu nedenle bu tür yazı ve tartışmalarımızı görünce “Sen hala oralarda mısın” diyorlar. Sanki kendileri çok iyi yerdeler de…

Bize de “Hadi sende at kırk takla, gel buraya, ne duruyorsun” der gibiler… Bu vesile ile şunu söylemek isterim. Dinlerini ciddiye almayanların, dinî alanı hayatının hiçbir döneminde oturup doğru dürüst okumamış, konuşmamış ve tartışmamış olanların hazin sonudur bu… Bunların kimileri önden gitmiş, kimileri de arkada fırsat doğmasını beklemektedir. Fırsat doğduğu an aynı onlar gibi olacaklar. Bakmayın şu an muhalif göründüklerine…

Çünkü bunlar hayatlarının hiçbir döneminde dinlerini ciddiye almadılar. Dinini ciddiye alan okur, araştırır, tartışır, gerçeğin ne olduğunu anlamaya çalışır. Ama bunlar o zihniyete göre “oy kaybettiren”, “dengeleri bozan”, “cemaati dağıtan”, “kafa karıştıran” işlerdir. Bu kaygılarla yaşayan bir insanda “hakikat derdi” diye bir şey yoktur. Eh, hakikat derdi olmayınca, soylu bir hakikat yolculuğuna çıkmayınca, kendinizi hakikat sanmaya başlarsınız. Artık hakikatin nerede olduğu değil; kendinizin nerede olduğu önemli olmaya başlar. Asude kâşanelerde yaşar hale gelmişseniz, varsın yansın dünya, ne gam! Hakikate gark olmuşuz işte… Bunların dini buraya kadardır. Daha konuşmanın, tartışmanın, hakikati aramanın, hala oralarda dolanıp durmanın ne anlamı olabilir ki? Bilmezler ki asıl hakikat arayışı asude kâşanelere gömülünce başlar. Saray hayatından kaçarak kendini dağlara vuran, incir ağacının altında hakikati arayan bilgenin aradığı neydi acaba?

Şimdi, işte bu sebeplerle “dini alan” ıssızlığa terk edilmiş bulunuyor.

Böyle olunca dini alan “orada öylece” duruyor. İmaj değişiyor, mahalle değişiyor, ev değişiyor, araba değişiyor, eş değişiyor ama “zihniyet” bir türlü değişmiyor. Sadece değişmiş gibi görünüyor. Çünkü o zihniyeti besleyen “dini metinler” terk edilmiş bir halde orada öylece duruyor ve kimse onlarla yüzleşmeye yanaşmıyor. Her gelen yeni nesil dine yönelmek isteyince o metinlerle karşılaşıyor ve yine yeniden aynı tipler türüyor.

Dinlerini pazara kadar değil mezara kadar ciddiye alanlara sesleniyorum: Gelin Allah’ın dinini tarihe, hayata ve tabiata döndürelim! Eğer bu din asıl mecraı olan buradan akmazsa insanlık onu dışına atacak. Eski çağlardan kalma, gerçek hayatla ilgisi olmayan fantastik bir inanç tortusuna dönüşecek. Hurafe bağlamış bir şekilde orada öylece duran dinî metinleri, üzerlerindeki tozu silip tarih, hayat ve tabiat ile test etmezsek, eski dünya dinlerinin düştüğü duruma düşecek.

Bu nedenle herkesi gömleklerini giymeye, okumaya, araştırmaya, konuşmaya ve tartışmaya çağırıyorum.

Vira bismillah!

12/9/2007 - TÜRKİYE CUMHURİYETİ LAİK BİR DİN DEVLETİDİR

TÜRKİYE CUMHURİYETİ LAİK BİR DİN DEVLETİDİR

21. 08. 2007

Rahman ve Rahîm olan Allah’ın adıyla…

İçinizden sadece zulmedenlere çatmakla kalmayacak bir fitneden korkun. Bilin ki Allah'ın gazabı çok şiddetlidir. (Enfal, 8/25)

            İslam, yalnızca ahırette değil, yeryüzünde de Tektanrı'nın hükümranlığı altına girmiş olmayı gerektirir.  İslam dinine üye bir kişi bu nedenle dünyaya laik bir gözle asla bakamaz. Zaten bu gözle bakan kişi laik bir ruh durumuna geçtiği zaman Allah’ı unutmuş, başka şeylerden Allah’tan daha çok korkmaya ve başka şeylere Allah’tan daha çok muhabbet beslemeye başlamış olmaktadır. Sonuç olarak böyle bir kimsenin Allah katındaki kesin adı “müşrik”tir. Müşrik, yalnızca somut anlamda kendi elleriyle yaptığı eşyaya tapan kimsenin adı değil, bununla birlikte bir insana, bir kavme, bir ideolojiye Allah’a bağlandığı gibi bağlanan, onlardan Allah’tan medet umuyormuş gibi medet uman kimsedir.

             İslam’a göre tek bir Tanrı vardır ve bu Tanrı, elçilerine indirdiği vahiyler yoluyla insanlara hükmetme dileği taşır. Allah’a kul olan kişi de indirilen vahiylere tabi olur ve salâtı (yani bağlılığı) ayakta tutmaya (yani ikame etmeye) çalışır. O inanan kişinin en önemli ve en büyük kaygısı, ömrünü Cennet’i almak karşılığında sattığı Yüce Mevla’nın gözüne girmektir. Bu nedenle de inanan kişi, tüm davranışını Allah’ın buyruk ve öğütlerini içeren Zikr’e, yani Kuran’a bakarak yönlendirir ve değerlendirir. İnanan kişi, eğer yüce Allah, bir mesele hakkında bir yargı bildirmişse demokrasi memokrasi zırvasına aldanarak halkın (aslında halkın da değil, halkın temsilcisi olarak görülen seçkinlerin) değerlendirmesini Allah’ın yargısının üzerine çıkarmaz. Çünkü bu, haddi aşmak olur (5/77).

            İslam, bir devlete kıyaslandığında İslam’ın anayasası olan Kuran, son semavi kitaptır. Fakat bu Son Kitap’ta, hayatta karşımıza çıkan bütün meseleler çözümlenmiş olarak önümüze sunulmuş değildir. Kuran’dan sonra başvurulması gereken kaynak, eğer yaşıyorsa Elçi’dir (4/59), eğer Elçi öldüyse onun Kuran’dan yola çıkarak meseleleri algılama ve değerlendirme biçimlerini aktaran tarih belgeleridir. Sondan bir önceki kaynak ise, yine Kuran’ı göz ardı etmemeleri şartıyla Elçi’nin vârisleri olan ilim ehli kişilerdir. Son kaynak olarak da mevcut âlimlerden daha isabetli bir kanısı olmak koşuluyla İslam üyesi olan bireyin kendi usudur.

            Eğer bir yönetim İslam’a dayanacaksa ilk şart, anayasasının Kuran’daki hükümler esas alınarak hazırlanmasıdır; ikinci şart ise müşavere ilkesinin işlerlikte olmasıdır.  Bu danışma, sultanlık rejiminde sultan kişinin danışma kurulu biçiminde olacağı gibi (27/32), İslam halkının mecliste bulunduracağı kendi dinine mensup temsilciler aracılığıyla da olabilir.

            Türkiye’de ikame edilen Kemalizm ideolojisi, ne yazık ki İslam’ı değil Laiklik ilkesini esas alan bir ideolojidir. Genel tanımıyla Laiklik “Din ile devlet işlerini birbirinden ayırmak” anlamında kullanılmaktadır. Eğer İslam devlet işlerinden dışlanacaksa devlet işleri nasıl yürütülecektir? Bugün görüldüğü gibi devlet işleri, Kemalizm artığı yasalar ve AB’ye uyum paketleriyle ortaklaşa yürütülmektedir. Sonuç olarak bugünün Türkiye’sinde İslam inancının yasalar üzerinde neredeyse hiçbir etkisi kalmamıştır. Dolayısıyla mevcut yasaların yürürlükte olduğu bir ortamda Müslümanlar zoraki olarak yaşamaya çalışsalar bile Müslümanları temsil eden kişilerin varlığı, bu mümessiller İslamcılıkla yaftalanıp bu kişilerin devlet işlerine el sürmesi engellendiğinden dolayı büyük meşakkat taşımaktadır. Dolayısıyla mevcut rejime şirin görünerek bir İslam üyesine yakışmayan söz avcılığı (demagoji) ve yolsuzluklara da sığınarak takiyye ve sömürgeci odaklarla işbirliği (BOP gibi) yapan Müslüman kılıklı (karısının başörtülü olması gibi) kimselere de rastlamak kaçınılmaz olmaktadır.

            Mustafa Kemal Atatürk’ün büyük bir lider olduğunda şüphe yoktur. Müslüman olduğunu ise su götürür. Çünkü Atatürk’ün İslam’ı bir yaşama ve siyaset tarzı olmaktan alıkoyan ve İslam’ı yalnızca namaz, oruç, kurban gibi tapınışlara terk eden bir bakış açısıyla getirdiği Laiklik ilkesi, İslami bakış açısından kesin bir sapmadır. Şunu iyi kavramalı ki, bir ülkede insanların yaşayışı Sistem’in izin verdiği ölçüde biçimlenir. Örneğin eğer Sistem izin vermiyorsa inancından dolayı başını örten bir kızımız ya da anamız bir evrenkent yerleşkesine ya da binasına adım atamaz. Bu noktada Sistem, Müslüman gibi yaşamaya engel olmaktadır. Onun için Müslümanların erinçle yaşayacağı Sistem, İslam’ın dışında değil, İslam’ın içinde olmalıdır.

            Türkiye Cumhuriyeti’nin tam anlamıyla Müslüman bir ülke olması için kanımca Laiklik ilkesinin kaldırılması, öbür 5 okun da Laiklik ilkesinin yerine getirilecek İslamcılık ilkesinin ışığında yeniden tanımlanması yetecektir. Ayrıca söz konusu altı okun temel dayanağının bağımsızlık olması şarttır. Zaten bağımsızlık olmadan altı okun yaşama olanağı da pek yoktur. Ne var ki bugün sözde de olsa “Peygamber ocağı” olarak anılan Türk ordusu, bir İslam ordusu olmaktan çıkmıştır. Türk ordusu, gerçekten Türkiye’deki Müslümanların yaşama iradesini güçlendirebilmesi için İslami bir dönüşüm yaşamalıdır.  

            Başlıktaki vurguma dönersem şöyle bir tablo oluşturmam olanaklıdır:

TANRILAR	DİN	TAPINIŞLAR	TAPINAKLAR
Atatürk	Laiklik	Resmî törenlerin önemli bir kısmı	Anıtkabir
Atatürk büstleri		Kemalizm için mücadele etme	Atatürk heykellerinin önleri
AB		Ata’ya saygı duruşu   Vb.	Vb.
ABD
NATO

            Sonuç olarak T. C., yukarıdaki tabloda görüldüğü gibi Laik bir din devletidir. T. C.’nin yönetim biçiminin cumhuriyet olması bir şeyi değiştirmez. Çünkü İslam sınırları içerisinde de Müslümanların egemen olduğu bir cumhuriyet yaşatılabilir.

            Hamd, Atatürk’e değil, âlemlerin rabbi olan Allah’adır.

Kaynakça:

Ahmet Yüksel ÖZEMRE* , “Dindışı İdeolojilerin Dine Dönüşüm Şartları”, İLİMDE DEMOKRASİ OLMAZ, Pınar Yayınları, 61. s..

* ÖZEMRE, Türkiye’nin ilk atom mühendisidir.